รับมือ “พี่อิจฉาน้อง”…ปัญหาหนักอกของคุณแม่ตั้งครรภ์

พฤติกรรมพี่อิจฉาน้อง คืออะไร? ทำไมถึงเป็นปัญหาของคุณแม่ที่กำลังตั้งครรภ์
พฤติกรรมพี่อิจฉาน้อง เป็นพฤติกรรมที่พบได้ปกติสำหรับพี่ที่มีน้องใหม่ โดยอาจแสดงออกในรูปแบบการมีพฤติกรรมกลับไปเป็นเด็กลง มีอาการดื้อ ก้าวร้าว ติดผู้เลี้ยงดูมากขึ้น เพิกเฉยกับน้อง พูดว่าไม่ชอบน้อง ไม่อยากมีน้อง จนสุดท้ายอาจมีพฤติกรรมแกล้งน้องได้ สาเหตุที่เด็กมีพฤติกรรมเหล่านี้เกิดได้จากเหตุผลหลายประการด้วยกัน ดังนี้

เนื่องจากเด็กรู้สึกว่ากำลังจะสูญเสียความสัมพันธ์ที่พิเศษมากๆไป โดยส่วนใหญ่เด็กมักจะสนิทกับคุณแม่มาก จากเดิมที่พี่เคยเป็นคนที่สำคัญที่สุดของคุณแม่ แต่เมื่อคุณแม่ต้องไปดูแลน้อง พี่ก็จะรู้สึกว่าตนเองกำลังสูญเสียความสัมพันธ์พิเศษนี้ไป แต่หากพี่มีความสัมพันธ์ที่ดีกับคุณพ่อมาก่อน ก็จะช่วยลดความรู้สึกตรงนี้ไปได้ค่ะ
ระยะห่างของอายุพี่และน้อง อายุที่ห่างกันประมาณ 2 ปี มักมีปัญหามากที่สุด เนื่องจากเป็นวัยที่ยังติดคุณแม่ค่อนข้างมาก การที่คนพี่มีฝาแฝด หรือการที่พี่อายุห่างกว่าน้องตั้งแต่ 3 ปีขึ้นไป จะมีส่วนทำให้คนพี่ปรับตัวได้ง่ายขึ้น
พื้นอารมณ์ของพี่ พื้นอารมณ์เป็นลักษณะนิสัยที่ติดตัวมาตั้งแต่เกิดซึ่งมีผลต่อการปรับตัวของเด็ก เด็กที่มีพื้นอารมณ์แบบง่าย (easy temperament) มักจะปรับตัวได้ดีกว่าเด็กที่มีพื้นอารมณ์แบบยาก (difficult temperament) หรือแบบค่อยเป็นค่อยไป ( slow- to- warm -up temperament )
การจัดการของผู้ใหญ่ การที่คุณพ่อคุณแม่ไม่ได้เตรียมตัวพี่ในการมีน้องหรือจัดการไม่ถูก จะมีผลให้พี่มีพฤติกรรมดังกล่าวข้างต้นได้มากขึ้น
รับมืออย่างไรเมื่อพี่อิจฉาน้อง ตั้งแต่ตอนที่คุณแม่ตั้งครรภ์
วิธีที่จะช่วยป้องกันหรือผ่อนหนักเป็นเบาขึ้นอยู่กับการจัดการของคุณพ่อคุณแม่เป็นหลักค่ะ สิ่งสำคัญคือควรเตรียมตัวพี่ตั้งแต่แรกเริ่ม โดย

พูดกับพี่แต่ในสิ่งดีๆที่จะมีน้อง ไม่ควรมีใครพูดแหย่ให้พี่ไม่สบายใจในเรื่องที่เค้าอาจถูกลดความสำคัญลงไปเมื่อมีน้อง เช่น “เดี๋ยวมีน้องพ่อแม่เค้าก็ไม่สนใจเราละ” (น้ำเสียงพูดเล่น) เพราะบางครั้งเด็กยังแยกแยะไม่ออกและอาจคิดว่าผู้ใหญ่พูดเรื่องจริง ทำให้อิจฉาน้องได้
ให้พี่ได้มีโอกาสสัมผัส คุยกับน้องขณะที่คุณแม่ตั้งครรภ์ หรือคุณแม่อาจลองอุ้มเด็กเล็กให้พี่เห็นแล้วสังเกตปฏิกิริยาของพี่ หรือชวนพี่เล่นกับน้องที่คุณแม่อุ้มอยู่ วิธีนี้จะช่วยให้พี่ค่อยๆเตรียมใจได้ง่ายขึ้นค่ะ เวลาที่คุณพ่อคุณแม่จะซื้อของเตรียมให้น้องหรือจัดห้องให้น้องควรให้พี่มีโอกาสร่วมตัดสินใจด้วย พี่จะได้รู้สึกเหมือนว่าตนเองมีส่วนร่วมในการต้อนรับสมาชิกใหม่ ที่สำคัญหากพี่ต้องมีการเปลี่ยนแปลงกิจวัตรหรือความเป็นอยู่ เช่นเปลี่ยนคนเลี้ยง เข้าโรงเรียน หรือเปลี่ยนคนนอนด้วย ก็ควรทำก่อนที่น้องจะคลอดอย่างน้อยประมาณ 2-3 เดือน เพื่อที่พี่จะได้ไม่รู้สึกว่าชีวิตเค้าเปลี่ยนไปเพราะน้อง หรือถ้าไม่ทันจริงๆ แนะนำให้เลื่อนไปหลังจากน้องคลอดและสถานการณ์คงที่แล้ว ซึ่งมักใช้เวลาประมาณ 2-3 เดือนเช่นกัน

ถ้าพี่อิจฉาน้องระหว่างที่คุณแม่ต้องไปคลอดน้องล่ะ
ถ้าพี่ไม่สามารถไปด้วยได้ ให้บอกพี่ล่วงหน้าว่าใครจะดูแลพี่ในช่วงที่คุณแม่ไปคลอด และให้โอกาสพี่ได้เห็นน้อง อาจจะผ่านทางรูปภาพ หรือสื่ออิเล็คทรอนิกส์ต่างๆ แต่ถ้าพี่ไปด้วยได้ คุณพ่อคุณแม่ควรให้พี่ได้มีโอกาสได้ดู และสัมผัสน้อง พี่จะได้รู้สึกว่ามีส่วนร่วมตั้งแต่แรก

เมื่อคุณแม่และน้องกลับบ้าน ต้องทำอย่างไร
ถ้าพี่ไม่ได้ไปรับคุณแม่และน้องกลับมาด้วย อย่าลืมให้ความสำคัญกับพี่เป็นอับดับแรก โดยช่วงเวลาที่คุณแม่เข้าบ้าน อาจให้คนอื่นช่วยคุณแม่อุ้มน้องก่อน เพราะหากภาพแรกที่พี่เห็นคุณแม่หลังจากที่ไม่ได้เจอกันหลายวัน คือภาพที่คุณแม่อุ้มน้องเข้ามาในบ้าน อาจทำให้พี่รู้สึกไม่ดีได้

หลังจากนั้น เวลามีคนมาที่บ้าน อย่าลืมให้ความสำคัญกับพี่ก่อน เพราะเดิมพี่เคยเป็นคนสำคัญคนแรก แต่คนส่วนใหญ่เวลามาเยี่ยมหรือแม้แต่เวลาที่คุณพ่อกลับมาจากที่ทำงานเองก็ตาม ถ้ามีน้องเล็กมักจะเข้าไปหาก่อนโดยไม่รู้ตัว ดังนั้นหมอแนะนำให้ทักพี่ก่อนนะคะ แล้วให้พี่พาไปหาน้อง ถ้ามีคนมาเยี่ยมและมีของเยี่ยมมาด้วยอาจต้องบอกล่วงหน้าว่าให้ช่วยเตรียมของเล็กๆ น้อยๆ มาแสดงความยินดีกับพี่ที่มีน้องใหม่ด้วย หรือถ้าคนมาเยี่ยมไม่ได้เตรียมมา คุณพ่อคุณแม่ก็อาจเตรียมไว้เอง แต่แอบกระซิบให้คนเยี่ยมเอามาให้พี่เพื่อแสดงความยินดีก่อนแล้วให้พี่เป็นคนพาไปหาน้อง

นอกจากนี้ควรให้พี่ได้มีส่วนร่วมในการเลี้ยงน้อง อนุญาตให้พี่ อุ้ม กอด หอมน้อง โดยอยู่ภายใต้การดูแลของคุณพ่อคุณแม่ ชมเค้าเวลาเค้าทำดีกับน้อง และบอกพฤติกรรมที่ดีด้วยค่ะ เช่น “พี่น่ารักมากเลย เอานมมาให้น้องด้วย ดูสิน้องชอบใหญ่เลย พ่อภูมิใจในตัวลูกมากนะครับที่ช่วยดูแลน้อง” เป็นต้น ที่สำคัญพี่ควรมีเวลาส่วนตัวกับผู้ปกครองที่เค้าสนิทด้วยและทำกิจกรรมด้วยกัน อย่างน้อยวันละ 20-30 นาที เค้าจะได้ไม่รู้สึกว่าน้องมาแย่งเวลาดีๆ ของเค้าไปจนหมด อ่านเพิ่มเติม

Leave a Comment

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *